DREVNI I PRIHVAĆENI ŠKOTSKI OBRED

Dvoglavi orao


Koreni Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Obreda (rituala) zadiru daleko u prošlost, a učenja i simbolizam koje sadrži prethode hiljadama godina njegovom formalnom konstituisanju. On je zbir znakova, simbola i zapisa, pitanja i odgovora, traganja i iskustava mnogih posvećenika i mudraca, koji su isklesali sistem vrednosti za koji se može reći da je postao čvrst kao planine i trajan kao zvezde. Njegovi tragovi se nalaze na grobovima i hramovima Indije, na ruševinama Nubeje, u dolini Nila, u Haldeji, Asiriji, Persiji, Grčkoj, Rimu, čak i u drevnom i dalekom Meksiku.

Nastanak Obreda kakvog poznajemo danas, vodi nas u Francusku, i početak XVIII veka. Za vreme političkih previranja u Škotskoj tokom XVII i XVIII veka, pripadnici kraljevske kuće Stjuart i mnogi škotski masoni su napustili domovinu i izbegli u Francusku, koja je sa svojom snažnom i brojnom aristokratijom i bogatim društvenim životom bila veoma pogodno tle za širenje Masonerije. To je vreme kada se formiraju i razvijaju različiti rituali i stepeni, svaki od njih sa svojom pričom, simbolikom, ciljem i poukom.

Andrew Michael Ramsay
Andrew Michael Ramsay

1728. godine pojavljuje se Remzijev Obred (koji se takođe naziva i Obred Bujona), koji je dobio ime po škotskom vitezu Majkl Endrju Remziju (Michael Andrew Ramsey), čoveku velike širine i obrazovanja. Remzi je bio poznat po svojoj besedi u kojoj ukazuje na poreklo Masonerije od Viteza Templara. Velike zasluge za ovaj Obred ima i Čarls Redklif–Lord od Derventvotera (Charles Radcliffe-Earl of Derwentwater), koji je od 1736. do 1738. bio Veliki Majstor Velike Lože Francuske. Remzijev Obred je pored tri simbolička stepena (Učenik, Pomoćnik, Majstor) imao i tri dodatna stepena: 4° Majstor Škot (jedno od tumačenja je da je zahvaljujući ovom nazivu kasnije i čitav Red dobio predznak Škotski), 5° Iskušenik, 6° Vitez Templar. Ovaj Ritual je bio osnova na koju će se u narednim godinama nadograditi drugi viši stepeni. U Francuskoj toga vremena bujaju rituali i lože viših stepena, posebno u Bordou i Lionu, gde se po prvi put javlja stepen Kadoša (Kađoša) 1741. godine, jedan od ključnih stepena Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Obreda.

Godine 1758, nekoliko uglednih masona, nosilaca tzv. Škotskih visokih stepena, osniva Suvereni Savet Imperatora Istoka i Zapada–Preuzvišena Škotska Majka Loža. 1761. godine Savet usvaja stepen Kadoša, a 1768. godine stepen Najuzvišenijeg Princa Kraljevske Tajne. Savet je zaokružio Škotske visoke stepene i uključio ih u tzv. Ritual Savršenstva koji je imao 25 stepena, od kojih su se 22 nazivala višim stepenima, dok su prva tri stepena pripadala simboličkim ložama.

Povelja Rituala Savrsenstva
Povelja Rituala Savršenstva

1761. godine Suvereni Savet Imperatora Istoka i Zapada izdao je Patent Izaslanika i Velikog Inspektora trgovcu iz Bordoa Etjenu Morenu (Etienne Morin) kojim mu se daju ovlašćenja da uspostavi Ritual Savršenstva u zapadnoj hemisferi (Americi i Antilima), kao i pravo da braći u Americi dodeli stepene Generalnog Inspektora i njegovih zamenika. Zahvaljujući njegovom vrednom radu ustanovljene su lože Savršenstva u Domikanskoj Republici, a zahvaljujući posvećenosti njegovog zamenika Henri Endrju Frenkena (Henry Andrew Francken), lože Savršenstva su formirane u gradovima u Americi: Albaniju, Nju Orleansu, Filadelfiji i Čarlstonu.

Etjen Moren je u periodu od 1761. do 1768. dopunio Ritual Savršenstva sa još osam novih stepena (neke je uzeo iz primitivnog Škotskog Rituala, a neke je sam stvorio), čime je nastao Drevni i Prihvaćeni Škotski Obred od trideset tri stepena, koji se kao takav od 1786. godine širi po celom svetu.

Suvereni Savet Imperatora Istoka i Zapada postoji do 1782. godine posle čega mu se gubi svaki trag.

Friedrich II Veliki
Friedrich II Veliki

1. maja 1786. godine u Berlinu su donete Velike Konstitucije Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Obreda. Velikim Konstitucijama se predviđa da Ritual sadrži trideset tri stepena, da nosi naziv Drevni i Prihvaćeni Škotski Obred, i da njime upravlja Vrhovni Savet. Na taj način se prvi put formira Vrhovni Savet sastavljen od braće na 33°. Velike Konstitucije dodeljuju pravo nosiocima trideset trećeg stepena da formiraju druge Vrhovne Savete i uzdižu drugu braću na 33°. Velike Konstitucije je potpisao Kralj Pruske Fridrih Veliki, i to kao Suvereni Veliki Generalni Inspektor Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Obreda. Pravila utvrđena Velikim Konstitucijama primenjuju se i danas.

U periodu od 1796. do 1798. u Santo Domingu, u Antilima, Grof Aleksandar Fransoa Ogist de Gras-Markiz de Tili, (Conte Alexandre Francois Auguste de Grasse-Marquis de Tilly) formira Vrhovni Savet Francuske Zapadne Indije i Ostrva Vetrova.


Marquis de Grasse Tilly

Prvi Vrhovni Savet na tlu Amerike, sastavljen od devet članova, inaugurisan je u Čarlstonu (Južna Karolina, SAD) 31. maja 1801. godine, a jedan od njegovih osnivača je Markiz Gras-Tili, koji postaje Zamenik Grand Komandera. Moto ovog Vrhovnog Saveta je bio Red iz Haosa (Ordo ab Chao), koji se zadržao do danas. 22. decembra 1804. godine Vrhovni Savet je formiran i u Francuskoj, a prvi Suvereni Grand Komander je bio upravo Markiz Gras-Tili. Vrhovni Savet je 1805. formiran u Italiji, 1809. u Španiji i 1817. u Belgiji.

Današnji Drevni i Prihvaćeni Škotski Obred je nastao daljim razvojem i preplitanjem različitih obreda toga vremena. Zasluge za njegovo uobličavanje kao jedinstvene celine iz jednog pomalo haotičnog mnoštva rituala i rukopisa velikim delom se mogu pripisati Albertu Pajku (Albert Pike, 1809-1891), Suverenom Grand Komanderu Južne Jurisdikcije (SAD) i izuzetnom slobodnozidarskom misliocu. Albert Pajk je bio Suvereni Grand Komander Južne Jurisdikcije pune 32 godine.

1912. godine je uspostavljen Vrhovni Savet Kraljevine Srbije, u Dolini Beograda, a po Patentu Vrhovnog Saveta Grčke. Prvi Grand Komander Vrhovnog Saveta Kraljevine Srbije bio je uvaženi brat Đorđe Vajfert. Nastavljač tradicije Vrhovnog Saveta Kraljevine Srbije, danas u Republici Srbiji, je Vrhovni Savet 33º Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Reda Srbije.

U okviru Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Obreda, potpuni autoritet nad prva tri simbolička stepena (Učenik, Pomoćnik, Majstor) ima Velika Loža, dok autoritet nad ložama koje rade na višim stepenima ima Vrhovni Savet. U organizacionom smislu oni čine dve suverene i nezavisne celine, ali u duhovnom i filozofskom smislu oni predstavljaju jedinstvo, koje deli zajednički cilj: unapređivanje i negovanje etičkih vrednosti, kao istinske misije Slobodnog zidarstva.

Albert Pike
Albert Pike

Veoma je važno naglasiti još jednu stvar: nijedan obred, pa ni Škotski, ne može jednog čoveka učiniti većim masonom nego što ga čini pripadnost simboličkoj, Plavoj loži. Stepeni Škotskog Obreda su samo numerički veći od prvog, drugog i trećeg stepena, ali ni u kom slučaju nisu od njih važniji. Najveći autoritet i mislilac Drevnog i Prihvaćenog Škotskog ObredaAlbert Pajk je rekao: “Sada je možda kasno da promenimo terminologiju koja je postala opšteprihvaćena, ali ne treba da učinimo grešku i pomislimo da je mason 33º po bilo čemu viši od majstora masona, a posebno od starešine lože. Svi mi koji smo u Bratstvu treba da pokažemo svojim rečima i delima da je Veliki Majstor u okviru svoje Obedijencije i svojih nadležnosti najviši oficir i najveći autoritet koji je svet ikada video, i koji će videti.

Da zaključimo: Drevni i Prihvaćeni Škotski Obred je specifično alegorijsko putovanje u dramskoj formi, pohod u ličnom razvoju, koji kroz trideset tri stepena prenosi važne moralne i duhovne pouke, i jedan od dva ogranka Masonerije (pored Rituala Jorka) u kome majstor mason može da povećava i usavršava znanja koja je stekao u prva tri stepena. Na osnovu ove činjenice, posvećenoj, odanoj, vrednoj i ambicioznoj braći možemo samo uputiti poruku: Putovanje se nastavlja…